Hạ Chí: dương thịnh nhất năm, dưỡng dương mà đừng để hao âm

Hạ Chí là lúc dương khí mạnh nhất trong năm, trao đổi chất của cơ thể cũng diễn ra mạnh nhất. Nhưng cổ nhân cũng nói hạ chí nhất âm sinh: ngay tại đỉnh dương thì một mạch âm bắt đầu hình thành và còn rất mỏng manh. Vì vậy dưỡng sinh Hạ Chí phải làm hai việc cùng lúc, thuận theo trạng thái dương thịnh và phòng dương khí hao quá mức làm thương âm.

Ngủ tý ngọ, kê đệm cho nửa năm sau

Dương thịnh nên vãn thụy tảo khởi là cách sinh hoạt thuận theo dương khí thăng phát. Trên nền đó, ngủ đủ giấc tý ngọ là cách bảo đảm chất lượng giấc ngủ và nuôi khí huyết. Cổ nhân nói tý thời đại thụy, ngọ thời tiểu khế: tý là nửa đêm, khoảng 23 giờ đến 1 giờ; ngọ là chính trưa, khoảng 11 giờ đến 13 giờ. Tý là lúc âm khí thịnh nhất, dương khí yếu, dương khí hết thì nên nằm để dưỡng dương. Ngọ là lúc dương thịnh nhất, âm yếu nhất, ngủ khoảng nửa giờ sẽ giúp ngũ tạng lục phủ và não được nghỉ trọn vẹn.

Uống đủ nước, bù đúng thứ đã mất

Hạ Chí nóng, người ra nhiều mồ hôi, cơ thể mất nhiều nước, trong khi trao đổi chất nhanh cũng tiêu hao nước. Giai đoạn này phải uống nước đầy đủ để nhanh chóng bổ sung âm dịch. Có thể bù nước qua hoa quả và rau, vừa thanh nhiệt vừa hạ nhiệt. Uống đủ nước còn giúp đường tiết niệu thông suốt, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu.

Chua vào can, mặn vào thận

Hạ Chí tâm khí vượng mà can thận yếu, nên vị chua và vị mặn có thể bổ ích can thận, tư âm cho can thận. Vị chua còn có tính thu liễm, giúp cố biểu chỉ hãn và thu liễm tâm khí. Các món giàu vị chua gồm sơn tra, ô mai, cà chua, chanh, quýt. Khi ra nhiều mồ hôi, muối trong cơ thể cũng thoát ra theo, ăn thức ăn vị mặn như hải đới, tảo bẹ, tôm sẽ bù lại phần muối đã mất.

Một món canh tiêu biểu cho tiết này: xương heo 500 g, xích tiểu đậu 80 g, cà rốt 80 g, hoài sơn 100 g, gừng 3 lát, muối vừa đủ. Rửa sạch nguyên liệu, cà rốt và hoài sơn gọt vỏ cắt khúc, xích tiểu đậu ngâm sơ, xương chặt miếng trụng nước sôi. Cho 1.500 ml nước vào nồi, đun sôi rồi cho tất cả nguyên liệu vào, ninh nhỏ khoảng một giờ, nêm muối. Lượng này dùng cho 2 đến 3 người, tác dụng thanh nhiệt lợi thấp kiện tỳ.

Bài dẫn khí ngồi trong Hạ Chí

Ngồi, hai chân gấp mở đặt trước thân, hai tay duỗi thẳng, mười ngón đan vào nhau, lòng bàn tay hướng vào ngực. Nâng chân phải đặt lên lòng bàn tay, chân đẩy ra trước, hai tay kéo lại, hai lực đối nhau, giữ 2 đến 3 giây. Sau đó đổi chân trái, lặp lại động tác, mỗi bên làm 35 lần. Kết thúc bằng gõ hai hàm răng vào nhau, nuốt nước bọt và thở sâu, rồi thu công.

Bài tập này giúp phòng các chứng phong thấp tích trệ, đau cổ tay, đau vai và cánh tay, nóng đau lòng bàn tay, đau trong hai quả thận, đau lưng và cảm giác nặng nề toàn thân.

Bơi là môn hợp nhất

Bơi là môn vận động thích hợp nhất mùa hè: vừa thanh thử giáng nhiệt, vừa nhờ sức nổi của nước mà bảo vệ các khớp như vai, gối. Khi bơi, các cơ quan đều tham gia vận động, tiêu hao năng lượng lớn, tuần hoàn máu nhanh nên các cơ quan nhận được nhiều dưỡng chất hơn. Bơi còn đòi hỏi sự phối hợp giữa hệ thần kinh và cơ bắp, qua đó tạo kích thích có lợi cho thần kinh. Mỗi buổi nên bơi khoảng 30 phút.

Hai huyệt dưỡng tâm, sơ can

Cực tuyền nằm ở giữa hõm nách, nơi sờ thấy mạch đập, thuộc thủ thiếu âm tâm kinh. Dùng đầu ngón cái ấn điểm huyệt 2 đến 3 phút, tới khi hơi căng đau là được. Thường xuyên xoa huyệt này giúp ôn thông tâm dương và thúc đẩy trao đổi chất.

Kỳ môn nằm ở vùng ngực, từ đầu vú kẻ thẳng xuống hai khoang sườn, ấn vào thấy căng tức là đúng huyệt, thuộc túc quyết âm can kinh. Dùng hai ngón cái xoa ấn 36 lần với lực vừa. Đây là huyệt chính của can kinh, xoa thường xuyên giúp sơ can lý khí, bài độc giải nhiệt.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa. Người có bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc nên hỏi thầy thuốc trước khi thay đổi chế độ sinh hoạt.