Ngành nghề theo ngũ hành: cách quy loại và cách chọn

Chọn nghề theo ngũ hành là bước ứng dụng quen thuộc của mệnh lý tứ trụ: xác định dụng thần và hỷ thần, rồi tìm những ngành mang hành ấy để tăng trợ lực. Bài gốc của china95.net làm việc này bằng cách liệt kê hàng trăm ngành nghề, xếp theo hành. Danh sách ấy dài, nhiều chỗ trùng nhau và nhiều ngành đã lỗi thời, nên bài này rút lại thành nguyên tắc cộng với nhóm ngành, để tra nhanh hơn.

Quy ngũ hành theo cái gì

Sai lầm phổ biến là quy hành theo tên ngành. Đúng ra phải quy theo ba thứ: vật liệu chính mà nghề tiếp xúc, tính chất công việc, và môi trường làm việc. Một người bán máy tính và một người lập trình cùng làm về máy tính nhưng hành khác nhau, vì người thứ nhất tiếp xúc kim loại và linh kiện, người thứ hai xử lý thông tin và logic.

• Kim: kim loại, máy móc, vật sắc bén, tính quyết đoán, tài chính, công cụ đo lường.
• Mộc: gỗ, giấy, cây, vải, giáo dục, văn hóa, y học cổ truyền, tôn giáo.
• Thủy: lưu động, di chuyển, lạnh, lỏng, thông tin, thương mại, giao thông.
• Hỏa: nhiệt, ánh sáng, năng lượng, biểu diễn, chế biến, trang trí cá nhân.
• Thổ: đất, đá, gốm, nông nghiệp, bất động sản, vai trò trung gian, quản lý, mai táng.

Nhóm ngành thuộc Kim

Theo bài gốc, nhóm kim gồm: sản xuất máy tính và linh kiện, viễn thông không dây, thông tin vệ tinh, điện tử, động cơ điện, thép, vật liệu và đồ dùng kim loại, thiết bị y tế bằng kim loại, đầu nối, phần cứng mạng, màn hình, đồ điện gia dụng, bo mạch chủ, bộ nguồn, cáp quang, tụ điện, điện trở, ắc quy, bảng mạch in, ô tô, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm.

Nhóm mở rộng của kim là những nghề mang tính quyết đoán và công cụ: buôn bán sắt thép và vật liệu cứng, dụng cụ cắt, võ thuật, đại biểu dân cử, ngũ kim, khai khoáng, khai quật, giám định, thẩm phán, giao thông, tài chính, kỹ thuật, khoa học, trang sức, đốn gỗ, rèn đao kiếm.

Nhóm ngành thuộc Thủy

Bài gốc mô tả thủy bằng một loạt tính chất: trôi nổi, bôn ba, lưu động, chuyển động liên tục, dễ biến đổi, âm thanh, làm sạch, lạnh và không cháy. Từ đó suy ra các ngành: xuất nhập khẩu, kinh doanh quốc tế, vận tải, hàng hải, thủy sản, nuôi trồng thủy sinh, hàng không, du lịch, lữ hành, khách sạn, hướng dẫn viên, phóng viên, thám tử, thể thao, biểu diễn xiếc và ảo thuật, âm thanh, dụng cụ cứu hỏa, đồ câu cá.

Nhóm gần thủy về tính lưu động còn có: sửa chữa ô tô, tư vấn quản lý, bách hóa, siêu thị, quảng cáo, thiết kế, kiến trúc, môi giới nhà đất, truyền thông, giải trí, xuất bản, mỹ phẩm, y tế, nông nghiệp và cây cảnh. Cần lưu ý: bài gốc xếp y tế, nông nghiệp, xuất bản vào nhiều hành khác nhau ở các đoạn khác nhau, nên đây là vùng chồng lấn, phải tự chọn theo chức năng thực tế của công việc.

Nhóm ngành thuộc Mộc

Nhóm mộc trong bài gốc gồm hai cụm gần nhau. Cụm thứ nhất là vật liệu và sinh vật: đồ gỗ, gỗ xẻ, nội thất, trang trí, hoa cỏ, cây, cây giống, chậu cảnh, tre, nhạc cụ, trà, giấy, sách văn nghệ, vải.

Cụm thứ hai là văn hóa và giáo dục: nhà sách, văn phòng phẩm, giáo dục, sự nghiệp văn hóa, nhà văn, giáo viên, hiệu trưởng, xuất bản, tôn giáo, hương liệu và đồ thờ, tư pháp, quân cảnh, công vụ, trồng trọt, dược liệu đông y, nhà thuốc, bệnh viện y học cổ truyền.

Điểm chung của mộc là sự sống và sự nuôi dưỡng: cái gì lớn lên, cái gì dạy dỗ, cái gì chữa lành theo lối mềm, đều thuộc mộc.

Nhóm ngành thuộc Hỏa

Bài gốc gom vào hỏa những nghề có nhiệt độ cao, ánh sáng, tính dễ cháy và tính gia công: luyện kim, đúc, mạ điện, hóa chất, dầu, rượu, gas, sản xuất và gia công thực phẩm, ăn nhanh, đồ nóng, lò thịt, thủ công, làm tóc, uốn tóc, đồ trang sức cá nhân, may mặc, in ấn, mỹ phẩm, dược tây, đồ uống, chiếu sáng, quang học.

Nhóm mở rộng của hỏa thiên về biểu diễn và tiếng nói: ca múa nghệ thuật, bình luận, diễn giả, tâm lý học, điêu khắc, in ấn, bách hóa, quân sự. Đặc điểm chung là nghề có người xem, có khán giả, có sức nóng của đám đông.

Nhóm ngành thuộc Thổ

Thổ là hành của đất và của vai trò trung gian. Bài gốc xếp vào đây: mua bán đất, bất động sản, xây dựng, sản xuất vật liệu đất, nông nghiệp và chăn nuôi, thức ăn chăn nuôi, mua bán máy móc, môi giới, quản lý, tư vấn doanh nghiệp, thiết kế, thư ký, cây trồng, đại lý, chống thấm, xi măng, đá, đồ sứ, dịch vụ viết giấy tờ.

Nhóm đặc thù của thổ là những nghề mà xã hội cần nhưng ít ai muốn làm: mai táng, bia mộ, quản lý nghĩa trang, đồ cổ, cầm đồ, giám định, hồ dán, luật sư, thuyết khách, thẩm phán, điều dưỡng, quản gia. Bài gốc giải thích: thổ ở vị trí thấp nhất và chính giữa, nên hợp với vai trò lãnh đạo lẫn vai trò phục vụ, miễn là ở giữa các bên.

Chọn nghề thế nào cho hợp lý

• Trước hết xác định dụng thần và hỷ thần. Người cần kim thì tìm môi trường kim; người cần thủy thì tìm nghề có tính lưu động. Không có dụng thần thì việc chọn ngành chỉ là đoán mò.
• Đừng chọn theo tên nghề mà theo chức năng. Cùng chức danh kế toán, làm ở công ty xây dựng là thổ, làm ở quỹ đầu tư là kim, làm ở hãng tàu là thủy. Vị trí cụ thể quyết định hành.
• Ưu tiên năng lực trước, ngũ hành sau. Ngũ hành là lớp điều chỉnh cách làm và môi trường, không phải lý do để bỏ nghề mình giỏi.
• Có thể bù hành bằng môi trường thay vì bằng nghề: màu sắc, vật liệu, hướng làm việc, kiểu đồng nghiệp, nhịp độ công việc. Đây là cách thực dụng hơn là đổi hẳn ngành.
• Coi danh sách trên là gợi ý, không phải luật. Nhiều nghề mới như lập trình, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, logistics chưa có trong bảng gốc, nên phải tự suy theo tính chất: xử lý logic và công cụ là kim, xử lý thông tin và dòng chảy là thủy.